Μετά την κορύφωση των μαχών γύρω, αλλά και μέσα, στη πρωτεύουσα του Τσαντ, χθες Δευτέρα, οι αντάρτες αποχώρησαν από την πόλη, ενώ αδιευκρίνιστο παραμένει αν προχώρησαν σε αυτή την απόφαση οικειοθελώς ή τράπηκαν σε φυγή από τις κυβερνητικές δυνάμεις. Στο άκουσμα της είδησης χιλιάδες πολίτες ξεχύθηκαν στη Ντζαμένα μετά από ένα διήμερο επεισοδίων.

Όμως, μέσα στη χθεσινή ημέρα άρχισαν ξανά οι εχθροπραξίες σε περιοχές της Ντζαμένα όπου, σύμφωνα με μαρτυρίες μελών ανθρωπιστικών οργανώσεων ακούστηκαν πυροβολισμοί.

Η εισβολή των ανταρτών στην πρωτεύουσα και η πολιορκία του προεδρικού μεγάρου το Σάββατο οδήγησαν σε βίαιες συγκρούσεις με αποτέλεσμα να τραυματιστούν εκατοντάδες άνθρωποι, αλλά και να προκληθούν ανυπολόγιστες καταστροφές. Οι πρώτες αναφορές έκαναν λόγο για δεκάδες νεκρούς, πολλοί από τους οποίους κείτονταν στους δρόμους της Ντζαμένα. Μεγάλος αριθμός νεκρών και τραυματιών έχει μεταφερθεί στα νοσοκομεία, αν και υπάρχει φόβος ότι ο συνολικός αριθμός τους είναι σημαντικά μεγαλύτερος από τον καταγεγραμμένο.

Η κατάσταση και τα βίαια επεισόδια εμποδίζουν την αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας, καθώς και το έργο των ειρηνευτικών δυνάμεων.

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης του Τσαντ ισχυρίζονται πως στα επεισόδια του Σαββάτου συμμετείχαν, εκτός από τους αντάρτες, και στρατιώτες από το Νταρφούρ κάτι που συνιστά «κήρυξη πολέμου» από την πλευρά του Σουδάν. Εκτός αυτού τόνισαν πως το Σουδάν απεύχεται την εγκατάσταση της ειρηνευτικής αποστολής γιατί σε μια τέτοια περίπτωση θα ερχόταν πάλι στο προσκήνιο το θέμα της γενοκτονίας στο Νταρφούρ. Από τη μεριά του το Σουδάν αρνείται κάθε εμπλοκή.

Ανταποκριτής του Reuters μετέδωσε πως μετά το ξέσπασμα των επεισοδίων κύμα προσφύγων προσπάθησε να περάσει τα σύνορα για το Καμερούν μέσω της γέφυρας στον ποταμό Λογκόνε Χάρι. Οι αρχές του Καμερούν εκτιμούν ότι περίπου 15.000 άνθρωποι είχαν περάσει μέχρι χθες το ποτάμι για να βρούν καταφύγιο στη μικρή συνοριακή πόλη Κουσέρι.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας καταδίκασε την προσπάθεια των ανταρτών να καταλάβουν την Ντζαμένα και επέτρεψε, με μία μη-δεσμευτική απόφαση, στη Γαλλία και σε τρίτες χώρες να παράσχουν βοήθεια στην κυβέρνηση του Τσαντ κατά των ανταρτών, σύμφωνα με την έκκληση που είχε απευθύνει η κυβέρνηση του Τσαντ διαμέσου του πρεσβευτή της στον ΟΗΕ.

Εκτός από τις περιοχές όπου βρίσκονται οι καταυλισμοί προσφύγων Farchana, Guereda και Iriba στα βορειοανατολικά και θεωρούνται υψηλού κινδύνου λόγω των φόβων για επανάληψη των συγκρούσεων μεταξύ στρατού και ανταρτών, η μεγαλύτερη απειλή για τους αμάχους είναι οι λεηλασίες που σχεδόν σίγουρα θα συμβούν αν απομακρυνθεί το προσωπικό των ανθρωπιστικών υπηρεσιών.

Το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Επισιτισμού του ΟΗΕ προειδοποιεί εξάλλου με δήλωση του ότι η αναταραχή απειλεί σοβαρά τη συνέχιση των διανομών τροφίμων στους καταυλισμούς στα ανατολικά αλλά και τη παροχή από τώρα τροφίμων κάτι που είναι απαραίτητο για την επιβίωση των προσφύγων από το Νταρφούρ στη διάρκεια της περιόδου των βροχών που αρχίζει τον Ιούνιο και πλημμυρίζει μεγάλο μέρος της περιοχής.

Οι αιτίες της κρίσης

Το Τσαντ είναι χώρα της ζώνης του Σάχελ, πλούσια σε πετρέλαιο, ουράνιο και χρυσό αλλά με υψηλά ποσοστά διαφθοράς, έλλειψη τεχνογνωσίας, αναλφαβητισμό και φτώχεια.

Οι εσωτερικές συγκρούσεις, η αστάθεια και η παρατεταμένη κρίση της νομιμοποίησης του προέδρου Ίντρις Ντεμπί ο οποίος μάχεται καθημερινά με τους αντάρτες έχουν καταδικάσει το Τσαντ σε μόνιμη στασιμότητα. Πρόκειται για μια από τις φτωχότερες χώρες του κόσμου με το 80% των κατοίκων να ζει κάτω από το όριο της φτώχειας.

Από τις ομάδες των ανταρτών που μάχονται εναντίον του καθεστώτος του προέδρου Ντεμπί οι σημαντικότερες είναι τρεις :

Η μεγαλύτερη ομάδα «Ενωμένη Δύναμη για τη Δημοκρατία και την Ανάπτυξη» (UFDD) με αρχηγό τον Μαχαμάτ Νουρί. Ο ηγέτης της είναι πρώην μέλος του κυβερνητικού επιτελείου του προέδρου Ίντρις Ντεμπί και εργαζόταν ως πρεσβευτής του Τσαντ στη Σαουδική Αραβία όταν αποφάσισε να ταχθεί με τις ανταρτικές δυνάμεις πριν δυο χρόνια.

Η δεύτερη κυριότερη οργάνωση έχει την ονομασία «Συσπείρωση Δυνάμεων για την Αλλαγή» και καθοδηγείται από τον Τιμάν Ερντιμί, επίσης πρώην μέλος του κυβερνητικού στρατοπέδου. Ο ρόλος του Τιμάν Ερντιμί είναι αμφιλεγόμενος, καθώς όχι μόνο ανήκει στην ίδια φυλετική ομάδα με τον πρόεδρο Ντέμπι αλλά είναι και θείος του.

Η τρίτη μεγαλύτερη ομάδα δημιουργήθηκε από απόσχιση ανταρτών από την UFDD.

Ο πόλεμος των ανταρτών εναντίον της επίσημης κυβέρνησης πυροδοτείται και ενισχύεται από τον αυταρχικό τρόπο διακυβέρνησης του προέδρου Ίντρις Ντεμπί. Από το 1990 που κατέλαβε την εξουσία ο Ντεμπί, αντάρτες και αντιπολίτευση καταγγέλλουν τη μεροληπτική στάση του υπέρ της φυλής των Ζαγκάουα, από την οποία προέρχεται και ο ίδιος και η οποία δεν αποτελεί παρά μόνο το 3% του συνολικού πληθυσμού.

Το κλίμα φορτίστηκε ακόμα περισσότερο το 2003, όταν η επανεκλογή του Ίντρις Ντεμπί αντιμετωπίστηκε από πολλούς ως οργανωμένη προσπάθεια συνωμοσίας για την παραμονή του στην εξουσία. Για την παραμονή του στην εξουσία ο Ντέμπι προχώρησε σε αναθεώρηση του Συντάγματος και σε ψήφιση ενός ευνοϊκού για τον ίδιο εκλογικού νόμου, ο οποίος σε αντίθεση με τον προηγούμενο επέτρεπε την επανεκλογή προσώπου που είχε διατελέσει πρόεδρος για δυο θητείες συνεχόμενα. Οι εξελίξεις αυτές ξεσήκωσαν θύελλα λαϊκών αντιδράσεων, ενώ μέρος του στρατεύματος στράφηκε εναντίον του προέδρου.

Η ηγεσία του Σουδάν έχει αρνηθεί επανειλημμένως κάθε εμπλοκή της στη δράση των επαναστατών τονίζοντας ότι κατά πάγια θέση δεν υποστηρίζει τους αντάρτες. Ωστόσο, είναι κοινό μυστικό πως το Σουδάν εξοπλίζει τους αντάρτες με όπλα και οχήματα, ενώ τους παρέχει στολές και ιατρικές προμήθειες. Αποφασιστικής σημασίας παράγοντα στην όλη υπόθεση αποτελεί η προσπάθεια του Σουδάν να υποβαθμίσει την απειλή που αντιμετωπίζει στο εσωτερικό του από τις δικές του ομάδες ανταρτών.

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι πολλοί από τους αντάρτες του Νταρφούρ στο δυτικό Σουδάν κατάγονται από τη φυλετική ομάδα του Ντέμπι και ότι από τότε που ξεκίνησαν να κερδίζουν έδαφος ποτέ δεν τους αρνήθηκε τη βοήθειά του. Οι αντάρτες του Νταρφούρ αντιμετωπίζουν το Τσαντ σαν ένα ασφαλές καταφύγιο, και ενίοτε συνδράμουν τις επίσημες στρατιωτικές δυνάμεις του Τσαντ όταν υπάρχει ανάγκη. Το Σουδάν από τη μεριά του αντεπιτίθεται εξοπλίζοντας τους αντάρτες του Τσαντ.

Η κατάσταση που επικρατεί και το γεγονός ότι τουλάχιστον 250.000 Σουδανοί έχουν καταφύγει σε στρατόπεδα προσφύγων στο ανατολικό Τσαντ προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στη διεθνή κοινότητα και τις ανθρωπιστικές οργανώσεις. Για όσο καιρό οι ηγεσίες του Τσαντ και του Σουδάν συνεχίζουν να μάχονται η μια την άλλη, δεν υπάρχει καμία ελπίδα επίλυσης της κρίσης στο Νταρφούρ.