Το τελευταίο διάστημα κερδίζει έδαφος η άποψη ότι ο ανταγωνισμός για τους φυσικούς πόρους, καθώς αυτοί γίνονται πιο σπάνιοι, εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη, ήταν η σκανδάλη που πυροδότησε τη σύγκρουση. Από την άλλη, ίσως αυτό είναι απλοποίηση μιας πιο σύνθετης κρίσης.

Ανάμεσα στους πρώτους που έριξαν την ευθύνη στις κλιματικές αλλαγές ήταν και ο οικονομολόγος Τζέφρι Σαξ. «Τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται αλλαγές στις βροχοπτώσεις που μπορούν να ρίξουν κυβερνήσεις ή να αρχίσουν πολέμους» πιστεύει. «Η περιοχή του Σάχελ νότια της Σαχάρα και βόρεια της τροπικής Αφρικής, δίνει ένα δραματικό παράδειγμα γι αυτό» έγραψε σε άρθρο πέρσι τον Ιούλιο. «Η αιματοχυσία στο Νταρφούρ έχει ρίζες στην οικολογική κρίση που προέρχεται από τα κλιματικά σοκ» «Το Νταρφούρ αποτελεί ένα δείγμα του πως καταστάσεις οριακά επικίνδυνες μπορούν να κλιμακωθούν από παράγοντες σχετικούς με το κλίμα και επίσης δείχνει ότι η έλλειψη των βασικών πόρων απειλεί όχι μόνο άτομα και τις κοινότητες τους, αλλά ολόκληρες περιοχές και την διεθνή κοινότητα» εκτιμούσε στην αρχή της χρονιάς έκθεση του θινκ τανκ CNA Corporation.

Την άποψη ότι το Νταρφούρ άρχισε σαν οικολογική κρίση εξέφρασε και ο γγ του ΟΗΕ Μπαν Κι Μουν πριν λίγες μέρες. Από την άλλη, το Σουδάν η μεγαλύτερη σε έκταση χώρα της Αφρικής, στα 50 χρόνια της ύπαρξης του μαστίζεται από συγκρούσεις που σύμφωνα με πολλούς ιστορικούς έχουν τις ρίζες τους στην οικονομική, πολιτική κοινωνική και στρατιωτική κυριαρχία που ασκεί στη χώρα μια στενή ελίτ του βόρειου Σουδάν.

Οι εμφύλιες συγκρούσεις περιέλαβαν τις δέκα νότιες πολιτείες, στη δύση και τις τρεις πολιτείες του Νταρφούρ, το κέντρο (γαλάζιο Νείλο και νότιο Κορντοφάν) την ανατολή (πολιτεία Κασάλα) και τα βορειοανατολικά (Πολιτεία Ερυθράς θάλασσας). Η ένοπλη σύγκρουση στο Νταρφούρ συνεχίζεται χωρίς διακοπή τα τελευταία 30 χρόνια, με τη διαφορά ότι μέχρι το 2003 ήταν περιορισμένη σε μια σειρά ξεχωριστών φυλετικών και τοπικών συρράξεων.

Από το 2003 αυτές οι μεμονωμένες εχθροπραξίες κλιμακώθηκαν σε μια πλήρη στρατιωτική αντιπαράθεση σε όλο το Νταρφούρ αλλά και στις γειτονικές χώρες Τσάντ και Κεντροαφρικανική Δημοκρατία. Και πάλι ο παράγοντας φυσικοί πόροι έρχεται στο προσκήνιο. Η μεγάλη ξηρασία και πείνα το 1984 /5 προκάλεσε τοπικές συγκρούσεις και γενικότερα έστρεψε τους κτηνοτρόφους κατά των αγροτών στην προσπάθεια για πρόσβαση στους φυσικούς πόρους. Η τραγωδία όμως, άρχισε το 2003 και προκλήθηκε από την σκληρή απάντηση της σουδανικής κυβέρνησης στην εξέγερση.

Πέρα από αυτά, υπάρχουν κι άλλες αιτίες για τη σύγκρουση : ιστορικές αντιπαλότητες, τοπικές αντιλήψεις περί φυλής, απαιτήσεις για δίκαιο διαμοιρασμό της εξουσίας στις διαφορετικές εθνικές ομάδες, διαμάχες για τη πρόσβαση, τον έλεγχο και την διανομή των φυσικών πόρων, εξάπλωση των όπλων και στρατιωτικοποίηση των νέων, απουσία δημοκρατικών διαδικασιών κλπ.

Ο Geoffrey Dabelko, διευθυντής του προγράμματος για την κλιματική αλλαγή και την ασφάλεια στο διεθνές ακαδημαϊκό κέντρο Γούντροου Ουίλσον, σημειώνει ότι ο ανταγωνισμός ανάμεσα σε αγρότες και κτηνοτρόφους είναι το κλειδί για πολλές από τις συγκρούσεις στην Ανατολική Αφρική. Το Σουδάν, όπως και άλλες χώρες στη ζώνη του Σάχελ, υπέφερε από μακρόχρονες και καταστροφικές ξηρασίες τις τελευταίες δεκαετίες, επισημαίνει το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ (UNEP). Η πιο σοβαρή από αυτές συνέβη τη περίοδο 1980 ως 1984 και συνοδεύτηκε από εκτεταμένες εκτοπίσεις κατοίκων και τοπικούς λιμούς.

Η σχετική έκθεση του UNEP αναφέρει και την μείωση των φυσικών πόρων (αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής) ως έναν από τους βασικούς παράγοντες της σύγκρουσης. Η κλίμακα της κλιματικής αλλαγής, όπως καταγράφηκε στο Βόρειο Νταρφούρ, είναι άνευ προηγουμένου. Η μείωση των βροχοπτώσεων μετέτρεψε εκατομμύρια στρέμματα γης που ήταν ήδη στα όρια της απόδοσης, σε έρημο. Η ερημοποίηση επιβάρυνε ακόμη περισσότερο τις κοινότητες των κτηνοτρόφων και τις ανάγκασε να μετακινηθούν νότια για να βρουν βοσκοτόπια.

Η προσέγγιση βέβαια ότι η σύγκρουση στο Νταρφούρ είναι αποτέλεσμα μόνο της αντιπαράθεσης κτηνοτρόφων και αγροτών είναι απλοϊκή, όπως και αυτή πως πρόκειται για σύγκρουση μεταξύ Αράβων και Αφρικανών.

Οι δομές της υπαίθρου στο Σουδάν σε ό,τι έχει να κάνει με τις εθνότητες και τους φυσικούς πόρους (όπως τα αποθέματα πετρελαίου και αερίου, το νερό του Νείλου, τη ξυλεία και την καλλιεργήσιμη γη) είναι σύνθετες και διαφέρουν από τόπο σε τόπο.

Για παράδειγμα, οι παραδοσιακά αγροτικές ή κτηνοτροφικές κοινότητες δεν είναι παντού διαχωρισμένες. Σε πολλές περιοχές οι δραστηριότητες είναι μικτές.

Η One Earth στο Νταρφούρ

Η One Earth με τη χρηματοδότηση της Υπηρεσίας Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας (ΥΔΑΣ) του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών σταθερά από το 2003 δουλεύει με εκτοπισμένους τόσο στο βόρειο Νταρφούρ, στην περιοχή του Al Fasher, όσο και στο νότιο Νταρφούρ στους καταυλισμούς Bilail, Guldi και Dal Al Angra εξασφαλίζοντας το πολυτιμότερο και πιο σπάνιο αγαθό στην περιοχή : καθαρό και ασφαλές νερό.

Μέχρι σήμερα έχουν δημιουργηθεί πέντε ολοκληρωμένα κέντρα νερού που εξυπηρετούν σε καθημερινή βάση περισσότερα από 35.000 άτομα, ενώ με χρηματοδότηση της Υπηρεσίας Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας ετοιμάζονται τρεις ακόμη σταθμοί στο νότιο Νταρφούρ που θα καλύψουν ένα πληθυσμό της τάξης των 20.000 ατόμων.

Η παρουσία της One Εarth στο Νταρφούρ χαίρει μεγάλης εκτίμησης από τον ντόπιο πληθυσμό και τους συνεργάτες μας και ήδη γίνονται σχέδια για μια ακόμη μεγαλύτερη ανταπόκριση στην κρίση, με πόρους που συγκεντρώνονται από ευαισθητοποιημένους πολίτες και μεγάλους χορηγούς που υποστηρίζουν αυτή την προσπάθεια.